Theo nhà sử học Dương Trung Quốc – Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, ai cũng có một thời tuổi trẻ cả nhưng tại sao thời tuổi trẻ lại quan trọng nhất vì nó là giai đoạn hình thành các hệ thống quan niệm. Đương nhiên, khi lớn lên, người trẻ tiếp xúc với xã hội sẽ ý thức được về trách nhiệm của mình. Ông cũng cho biết, vì nhiều lý do khác nhau, người Việt Nam có một thực tế là quay lưng với biển, đánh mất bản lĩnh của một quốc gia biển. Nhưng vào thời điểm đột biến thì nó lại thể hiện mạnh mẽ. Thay vì hướng ra biển chỉ để hóng mát và tắm thì chúng ta cần đi vào chiều sâu và chiều rộng cùng những thử thách của biển cả. Rất cần những người dán dấn thân với biển, nhất là những người trẻ. Thực chất, sóng gió cũng là thách thức với con người. Có sóng gió thì sẽ có những người chinh phục được nó.
Dưới đây là những chia sẻ của ông về lòng yêu nước của người trẻ hiện nay:
Thưa ông, ông có cách nhìn nhận như thế nào về lòng yêu nước của người trẻ hiện nay
Ai cũng có một thời tuổi trẻ cả. Nhưng tại sao thời tuổi trẻ lại quan trọng nhất trong đời người, vì nó là giai đoạn hình thành các hệ thống quan niệm. Đầu tiên là quan sát gia đình, quan sát trường học, và dần quan sát xã hội. Lòng yêu nước là tự nhiên, là phẩm chất, là tính người. Đôi khi yêu tương cà mắm muối quê hương, yêu cây đa bến nước, yêu gốc gác … cùng với thời gian sẽ hình thành nên tình cảm rộng lớn hơn. Đương nhiên, khi lớn lên, người trẻ tiếp xúc với xã hội sẽ ý thức được trách nhiệm của mình với xã hội, với cộng đồng.
Trong bối cảnh xã hội hiện đại ngày nay, giới trẻ từ sớm đã được tiếp xúc với một không gian xã hội rộng lớn hơn rất nhiều, thông qua những phương tiện truyền thông. Họ khao khát sự hiểu biết ra bên ngoài làng xã của mình, ngoài biên giới Tổ quốc mình. Tâm lý giới trẻ lúc đó là sự lựa chọn, trong sự lựa chọn đó thì có cả việc lựa chọn tiến bộ của chính họ nữa. Điều đó là hết sức tự nhiên. Do vậy, họ cần được một sự hướng dẫn nào đó, để không đối lập nhau giữa tình cảm yêu nước và nhu cầu tiếp cận, tiếp xúc, và tiếp xúc với thế giới rộng hơn. Khi bàn về lòng yêu nước của người trẻ, ta cần chú ý đến tâm lý của giới trẻ để có những ứng xử thích hợp.
|
|
|
Ông Dương Trung Quốc |
Về lòng yêu nước của người trẻ thế hệ ông và thế hệ hiện nay, theo ông, có gì khác nhau
Khi chúng tôi ở giai đoạn tuổi trẻ thì đất nước còn chiến tranh, mà chiến tranh thì có những quy luật hết sức khắc nghiệt, việc yêu nước như là một bản năng. Cũng có sự run sợ, cũng có sự đào ngũ, nhưng về căn bản là tất cả đều thấy chống ngoại xâm dường như là con đường duy nhất. Lòng yêu nước, tự hào dân tộc của các thế hệ cần được thừa kế, phát huy.
Việc khích lệ lòng yêu nước cho con, cháu của mình, ông thường truyền đạt như thế nào
Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng là phải dạy cho con mình lòng yêu nước cả. Có lẽ các con tôi nhìn vào cha mẹ của chúng, nhìn vào cộng đồng xung quanh… Và chúng thấy bố mẹ đối xử với đời sống thế nào trong việc ứng xử với con người và thiên nhiên. Những cái đó, các con tôi tự nhiên học hỏi, bắt chước… Tự nhiên cái đó thấm vào tâm hồn con người. Và từ đấy, lòng yêu nước khắc đến thôi!
Theo ông, yêu nước là bản năng, hay bản chất
Tôi nghĩ rằng, yêu nước là bản chất chứ không hẳn là một bản năng.
Trong tự nhiên, con gà sinh ra đã biết nghe tiếng cú diều là tìm cách tránh, con thú sinh ra biết tự vệ với cáo chồn, và thực tế nhiều người lớn lên đã biết với hạng người nào thì nên tránh. Phải chăng đó là bản năng tự vệ để sinh tồn
Trong lĩnh vực này, theo tôi, có thể con thỏ, con gà là bản năng sinh tồn. Nhưng con người thì tôi không cho rằng đó là bản năng. Có thể con người sờ vào vật nóng mà rụt tay lại thì đó là phản xạ bản năng, nhưng việc ứng xử, phân biệt trong đời sống xã hội phức tạp hơn rất nhiều, và tôi cho rằng đó là do sự giáo dục. Tôi không nghĩ rằng, một đứa trẻ mới lớn lên mà ngay từ đầu đã có trong dòng máu hay trong gene một cách ứng xử như anh vừa nói. Mà có thể cái ý thức tự vệ kia dần dần được tích tụ qua thực tế đời sống xã hội. Tôi nghĩ khác một chút với anh, rằng ngay từ đầu chúng ta dạy con trẻ về những giá trị rộng lớn hơn của dân tộc mình, và khi người trẻ tích lũy được những thông tin, những kinh nghiệm đã được tiếp nhận trong đời sống thì sẽ hình thành nên một phản xạ có điều kiện. Đương nhiên, lịch sử có sự kế thừa, nhưng cũng nên nhìn nhận lịch sử truyền thống qua lăng kính của sự phát triển. Tôi không bao giờ nghĩ rằng, mình sẽ truyền cho con cháu mình một giá trị của quá khứ mà nó không phù hợp với đời sống hiện tại.
Lê Ngọc Sơn (thực hiện)
Theo Sinh viên Việt Nam - 22/6/2009